“న గాయత్ర్యాః పరంమంత్రం, న మాతుః పరదైవతమ్” అనే వేదోక్త వచనం ప్రసిద్ధి చెందింది.
అర్థం: తల్లిని మించిన దైవం లేదు; గాయత్రీని మించిన మంత్రం లేదు.

గాయత్రీ మంత్రం మొదటగా ఋగ్వేదంలో ప్రస్తావించబడింది. “గయాన్ త్రాయతే ఇతి గాయత్రీ” అని ఆదిశంకరులు తమ భాష్యంలో వివరించారు.
‘గయ’ అంటే ప్రాణాలు; ‘త్రాయతే’ అంటే రక్షించుట.
అందువల్ల ప్రాణాలను రక్షించే మంత్రమే గాయత్రీ మంత్రం.

వాల్మీకి మహర్షి శ్రీమద్రామాయణాన్ని 24 గాయత్రీ అక్షరాలకు అనుగుణంగా 24,000 శ్లోకాలతో రచించినట్లు సంప్రదాయం చెబుతుంది.